Blog: Het leven op het Lasithi-plateau, een traditie die de tand des tijds doorstaat
Hoog in de bergen van Oost-Kreta, op een hoogte van ongeveer 840 meter, ligt een plek waar de tijd iets langzamer lijkt te gaan. Het Lasithi-plateau is de grootste permanent bewoonde hoogvlakte op Kreta en een van de weinige plekken in het hele Middellandse Zeegebied waar mensen al duizenden jaren op deze hoogte wonen, landbouw bedrijven en feesten vieren.
Een plateau dat ouder is dan de mythe
Lang voordat het een populaire tussenstop werd op de jeepsafari-routes op Kreta, was het Lasithi-plateau al de thuisbasis van Minoïsche boeren die werden aangetrokken door de vruchtbare grond en het ondiepe grondwaterpeil. Volgens de lokale bevolking wordt het gebied al sinds het neolithicum onafgebroken bebouwd, en archeologen hebben bewijzen gevonden dat het al in de bronstijd bewoond was. Het plateau is ook verbonden met een van de beroemdste mythen van Griekenland: de nabijgelegen Psychro-grot, vaak de Diktaeïsche grot genoemd, wordt volgens de legende beschouwd als de geboorteplaats van Zeus zelf. Daarom noemen sommigen dit hoekje van Kreta het „Bethlehem van de Griekse mythologie“.
Tijdens de Venetiaanse overheersing kreeg het plateau de reputatie van spina nel cuore — „een doorn in het hart“ — dankzij het felle verzet van de bewoners tegen de buitenlandse heerschappij. Dorpen werden met de grond gelijkgemaakt, landbouw werd generaties lang verboden en het was de kolonisten zelfs verboden terug te keren. Toch hield de gemeenschap stand, en toen er in de 15e eeuw eindelijk weer mensen kwamen wonen, werd het plateau herbouwd tot wat de lokale bevolking nog steeds trots de „tuin van Kreta“ noemt.
De windmolens met witte zeilen
Geen enkel beeld is zo kenmerkend voor het Lasithi-plateau als de windmolens. Op het hoogtepunt stonden er ooit duizenden windmolens met witte zeilen verspreid over de vlakte, die grondwater uit putten omhoog pompten om de velden beneden te irrigeren — naar verluidt destijds een van de grootste door wind aangedreven irrigatiesystemen in Europa. De meeste zijn inmiddels vervangen door elektrische pompen, maar er staan er nog steeds tientallen, en een groepje gerestaureerde stenen korenmolens bij de ingang van het plateau geeft bezoekers een indruk van hoe de hele vallei er ooit uitzag, met de zeilen die in de wind draaiden tegen een achtergrond van bergtoppen. Zelfs vandaag de dag wijzen de lokale bewoners nog aan welke molens aan welke familie toebehoorden, een kleine herinnering aan hoe nauw dit landschap nog steeds verbonden is met de mensen die er werken.
Een leven in het ritme van de seizoenen
Als je vandaag het plateau betreedt, zie je dat de landbouw nog steeds het dagelijks leven bepaalt. Boeren verbouwen aardappelen, appels, kersen en groenten in grond die door eeuwenlange zorgvuldige irrigatie is verrijkt, en op de velden zie je nog steeds vaak ezels aan het werk. Ook de tradities die verband houden met de oogst zijn nooit verdwenen — dorpen over het hele plateau vieren nog steeds lokale feesten zoals de Aardappeldag in Tzermiado, een pompoenfeest in Avrakonde en een traditionele broodbakkendag in Kato Metochi. Dit zijn geen voorstellingen die speciaal voor toeristen worden opgevoerd; het zijn gemeenschapsevenementen die gewoon generatie na generatie zijn voortgezet en die de kalender van elk dorp verbinden met hetzelfde ritme van zaaien en oogsten dat het leven van hun voorouders bepaalde.
Beleef het vanuit een Land Rover
Lezen over het Lasithi-plateau is één ding — erdoorheen rijden, even stoppen bij een bergkafenio en de lokale raki, honing en olijfolie proeven is iets heel anders. Op onze Katharo-safariroute doorkruisen we het Selakano-bos voordat we afdalen naar het plateau zelf, waar je de windmolens, de landbouwgrond en het rustigere tempo van het Kretenzische bergleven van dichtbij kunt zien, gevolgd door een traditionele Kretenzische lunch met onbeperkt wijn.
Als je een reis naar Kreta plant en meer wilt zien dan alleen de stranden, dan is het Lasithi-plateau een van de meest authentieke uitstapjes op het eiland — een plek waar mythologie, geschiedenis en dagelijkse tradities nog steeds hand in hand gaan.
Klaar om het met eigen ogen te zien? Boek je safari langs de Katharo-route en ontdek het Lasithi-plateau zoals het hoort.
